Xoán Montes

 

               Xoán Montes

 

XOÁN MONTES                                                                                         

Xoán Montes Capón é un dos mellores compositores galegos do século XIX, naceu en Lugo o 13 de abril de 1840.

Cursou estudos no Seminario de Lugo e é aquí onde inicia o seu traballo como compositor de forma totalmente autodidacta. O vicerreitor encoméndalle a creación dun coro de seminaristas e acompañado da súa guitarra empeza a compoñer as súas primeiras pezas: glosas, pregarias, himnos, motetes; entre elas “Las siete palabras de Cristo en la cruz” da que posteriormente (1889) fará un preludio instrumental.

 Termina os seus estudos eclesiásticos pero rexeita  a carreira sacerdotal para dedicarse totalmente á música.

A súa vida e a súa carreira de músico están fortemente vinculadas á cidade de Lugo. Foi un notable pianista, organista, profesor de música do Seminario de Lugo, reorganizador da Banda Municipal de Música coa que deu infinidade de concertos, divulgando a música sinfónica, a de cámara e a coral e tamén foi creador e director do Orfeón Lucense.

Na súa produción musical encontramos dúas parcelas, a música sacra e a música popular.

Montes era ante todo un compositor de música relixiosa, as composicións de tipo profano naceron de circunstancias particulares, a maior parte das veces para acudir a concursos ou certames e cando o fixo, fíxoo con tal eficacia que o converteu nun dos compositores galegos que mellor souberon penetrar a alma do pobo.

Entre os títulos máis importantes da súa vastísima obra relixiosa pódese destacar: Oficio de Defuntos, Te Deum (para catro voces e orquestra), Misa de réquiem (a tres voces e orquestra ou órgano) ou Ofertorio-marcha sobre o himno “Ave Maris Stella”, así como varias misas, pregarias, gozos, xaculatorias, himnos, motetes, etc.

Entre as súas composicións profanas, que foron moitas, destacan as Baladas Galegas para canto e piano nas que puxo música  a textos e poemas de grandes escritores da súa época.

Entre todas elas é “Negra Sombra”, sobre un poema de Rosalía de Castro, a que alcanza maior sona e recoñecemento.

Xoán Montes foi un incansable traballador ata a fin da súa vida. Aínda puido levar a cabo nos seus últimos días a organización da Schola Cantorum do Seminario de Lugo por encargo do bispo.

Morreu, como quen di, coa batuta na man, ao seu regreso dun ensaio no Círculo das Artes, o día 24 de xuño de 1899.

TRIBUTO A MONTES

 O 21 de maio de 2018, na XLVI Semana de Música do Corpus de Lugo, Cantar Delas rendeu tributo ao gran compositor lucense Xoán Montes, ofrecendo un concerto de música sacra baixo a dirección de Fernando G. Jácome e  o acompañamento ao órgano de Esperanza Iglesias, coa interpretación do seguinte programa:

Veni creator (Himno ao Espírito Santo)

Misa sencilla para niños

Kyrie

Gloria

Credo

Sanctus

Agnus Dei

 

Una flor a María

Ego sum panis vivus

Pange lingua, Tantum ergo Genitori (Motete ao Santísimo)

En Belén hai moita festa (Panxoliña ao nacemento do Noso Señor Xesucristo)

 

Cantar Delas recupera pezas inéditas e prácticamente descoñecidas, transcritas por Fernando G. Jácome. Trátase de pezas concibidas para teclado: órgano ou armonio e voces brancas.

Os temas foron escritos na súa etapa de docente no Seminario de Lugo para o seu uso nas celebracións do centro e tamén para  as monxas do convento monfortino das Clarisas, onde ingresou a súa sobriña e afillada, Sor Natividade do Neno Xesús en 1984.

Da súa etapa de estudante data  En Belén hai moita festa. A dedicatoria “A mis alumnos de canto figurado” encabeza a partitura de Ego sum panis vivus. Seguramente para o uso da Schola Cantorum do Seminario foi composta a Misa sencilla para niños a dúas voces e órgano.

A meirande parte da obra de Montes atópase recollida en dous importantes arquivos musicais: o do convento de Santa Clara de Monforte de Lemos e do Seminario Diocesano de Lugo. No convento de Monforte consérvanse un total de 59 obras enviadas por Montes á congregación, destinadas ao seu uso litúrxico as máis delas, e ao entretemento das monxas (algúns bailables como mazurcas, muiñeiras, baladas, etc).

Natividade Montes, sobriña do compositor, ingresa no convento con 24 anos de idade, no 1894. Foi unha notable pianista e organista, polo que ata a súa morte faise cargo da organización e dirección da música do mosteiro. Pezas como Veni creator, Una flor a María (dedicada a sor Concepción, irmá de claustro de sor Natividade) e Pange lingua (composta en maio de 1899, un mes antes da morte do compositor e dedicada á sobriña) son exemplos da dedicación de Montes a escribir obras para as monxas do convento de Santa Clara.

      

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

VÍDEOS DO CONCERTO